Rosnące napięcia wokół ustawy o rynku kryptoaktywów ponownie dzielą polską scenę polityczną

Debata wokół ustawy regulującej rynek kryptoaktywów ponownie znalazła się w centrum politycznego sporu w Polsce. Podczas obrad Senatu przedstawiciel kancelarii prezydenta argumentował, że projekt przygotowany przez rząd oraz większość parlamentarną w dalszym ciągu nie uwzględnia zasadniczych zastrzeżeń zgłaszanych wcześniej przez głowę państwa. Dyskusja pokazała nie tylko rozbieżności dotyczące samej regulacji rynku cyfrowych aktywów, ale również pogłębiający się konflikt między prezydentem a obozem rządzącym.

W trakcie wystąpienia podkreślono, że spośród szesnastu poprawek zgłoszonych przez prezydenta jedynie jedna została uwzględniona podczas prac parlamentarnych. Dotyczyła ona obowiązku sporządzania raportów przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz Ministerstwo Finansów po pierwszym roku funkcjonowania nowych regulacji. Według przedstawiciela prezydenta miało to stanowić istotne narzędzie zarówno dla organów nadzoru, jak i dla przedsiębiorców oraz obywateli inwestujących na rynku kryptoaktywów.

W centrum debaty znalazł się również sam charakter działań prezydenta. Przedstawiciel kancelarii zaznaczył, że projekt prezydencki był próbą osiągnięcia kompromisu po dwóch wcześniejszych wetach. Według tej argumentacji prezydent nie próbował całkowicie blokować regulacji rynku, lecz oczekiwał częściowej korekty rozwiązań uznawanych za nadmiernie restrykcyjne lub niewystarczająco zabezpieczające prawa obywateli oraz przedsiębiorców.

Wystąpienie wielokrotnie akcentowało wyjątkowość sytuacji legislacyjnej. Podkreślano, że po 1989 roku nie było przypadku, w którym identyczna ustawa dwukrotnie wracałaby na biurko prezydenta niemal bez zmian. Zdaniem przedstawiciela kancelarii świadczy to o braku gotowości większości rządzącej do uwzględnienia uwag głowy państwa, mimo że w przeszłości nawet przy silnych konfliktach politycznych dochodziło do częściowych ustępstw i kompromisów.

Szczególnie krytycznie oceniono fakt, że poprawka dotycząca obniżenia opłat dla podmiotów rynku kryptoaktywów, wcześniej popierana również przez część koalicji rządowej, została ostatecznie usunięta podczas dalszych prac parlamentarnych. W ocenie strony prezydenckiej zmiana stanowiska większości parlamentarnej nie została przekonująco uzasadniona, zwłaszcza że ustawa nie weszła jeszcze w życie i brak jest praktycznych doświadczeń pozwalających ocenić skuteczność proponowanych mechanizmów.

W dalszej części debaty szeroko omawiano trzy podstawowe filary projektu prezydenckiego. Pierwszym z nich miała być ochrona obywateli inwestujących na rynku kryptoaktywów. Przedstawiciel kancelarii przypominał, że rynek ten pozostaje wyjątkowo dynamiczny, ale jednocześnie obciążony wysokim poziomem ryzyka. Podkreślono, że państwo powinno regulować ten sektor w sposób rozsądny, unikając zarówno całkowitego braku nadzoru, jak i nadmiernego przeregulowania.

Kolejnym istotnym elementem była kwestia możliwego odpływu przedsiębiorców poza granice Polski. Według argumentacji przedstawionej w Senacie zbyt restrykcyjne przepisy mogą doprowadzić do sytuacji, w której firmy działające na rynku kryptoaktywów będą rejestrować działalność w innych państwach Unii Europejskiej, takich jak Estonia czy Malta. W rezultacie polscy obywatele nadal korzystaliby z usług tych podmiotów, ale bez realnej ochrony ze strony polskich instytucji nadzorczych.

W wystąpieniu przywołano również przykład firmy Zonda Krypto oraz ostrzeżenia wydawanego przez estońskiego regulatora w czerwcu 2025 roku. Zdaniem przedstawiciela kancelarii pokazało to, że przenoszenie działalności poza Polskę utrudnia skuteczne reagowanie organów państwa i ogranicza możliwości ochrony inwestorów. W tym kontekście podkreślano, że celem projektu prezydenckiego jest stworzenie systemu, który pozwoli regulatorowi działać skutecznie na rynku faktycznie obecnym w Polsce.

Dużo miejsca poświęcono także konstytucyjnym prawom przedsiębiorców. Krytyce poddano rozwiązania umożliwiające blokowanie działalności lub stron internetowych decyzją administracyjną bez wcześniejszej kontroli sądowej. Według strony prezydenckiej takie rozwiązania mogą prowadzić do sytuacji, w której przedsiębiorca przez wiele miesięcy pozostaje bez możliwości skutecznego odwołania się od decyzji regulatora.

Przedstawiciel kancelarii podkreślał, że projekt prezydencki nie kwestionuje potrzeby blokowania niebezpiecznych podmiotów, lecz proponuje objęcie takich działań kontrolą sądu administracyjnego. W jego ocenie jest to standard wynikający z zasad demokratycznego państwa prawa oraz konstytucyjnej zasady trójpodziału władz. Argumentowano, że obywatel powinien mieć możliwość szybkiego zweryfikowania decyzji administracyjnej przez niezależny sąd.

Ważnym punktem sporu była również kwestia ostrzegania obywateli przed ryzykownymi podmiotami. Projekt prezydencki zakładał możliwość wyświetlania ostrzeżeń na stronach licencjonowanych firm, wobec których pojawiają się poważne wątpliwości dotyczące stabilności finansowej lub bezpieczeństwa działalności. Według przedstawiciela kancelarii byłoby to skuteczniejsze niż publikowanie raportów czy komunikatów, które często pozostają niezauważone przez zwykłych inwestorów.

W trakcie debaty zwrócono uwagę, że w przypadku podmiotów posiadających licencję państwo samo bierze częściową odpowiedzialność za proces ich weryfikacji. Z tego powodu — jak argumentowano — nie powinny być one traktowane identycznie jak podmioty funkcjonujące bez licencji. Zdaniem strony prezydenckiej brak rozróżnienia pomiędzy tymi kategoriami podważa sens całego systemu licencyjnego wynikającego z prawa europejskiego.

Nie zabrakło także odniesień do odpowiedzialności państwa za ewentualne błędne decyzje regulatora. W opinii przedstawiciela kancelarii skoro przedsiębiorcy prowadzą działalność na własne ryzyko, również organy państwa powinny ponosić odpowiedzialność za nieprawidłowe działania administracyjne. Ten element projektu prezydenckiego został przedstawiony jako kwestia fundamentalnej lojalności państwa wobec obywateli prowadzących działalność gospodarczą.

Debata stopniowo zaczęła nabierać coraz bardziej politycznego charakteru. Przedstawiciel kancelarii odniósł się do wypowiedzi senatorów koalicji rządzącej, krytykując używanie wobec prezydenta określeń takich jak „polityczne bagno” czy sugestii dotyczących możliwego lobbingu. Podkreślano, że jeśli istnieją realne podejrzenia o nielegalne działania, odpowiedzialne służby powinny wszcząć postępowania, postawić zarzuty i przedstawić dowody.

W tym kontekście wielokrotnie przywoływano premiera Donald Tusk oraz informacje przedstawiane wcześniej podczas niejawnych obrad Sejmu. Strona prezydencka argumentowała, że skoro od grudnia 2025 roku rząd dysponował wiedzą o możliwych nieprawidłowościach, to brak zdecydowanych działań organów ścigania może świadczyć albo o politycznym charakterze zarzutów, albo o nieskuteczności państwa.

Znaczną część wystąpienia poświęcono również kwestii opóźnień we wdrażaniu unijnego rozporządzenia MiCA. Przedstawiciel kancelarii przypominał, że rozporządzenie zostało opublikowane już w czerwcu 2023 roku, natomiast projekt ustawy trafił do parlamentu dopiero w lutym 2025 roku. W ocenie strony prezydenckiej odpowiedzialność za opóźnienia spoczywa więc przede wszystkim na rządzie i większości parlamentarnej, a nie na prezydencie.

Szczególnie mocno wybrzmiała także krytyka dotycząca wcześniejszych postępowań związanych z problemami finansowymi na rynku kryptoaktywów. Występujący wskazywał, że śledztwa rozpoczęte jeszcze w 2019 roku były następnie umarzane już za rządów obecnej koalicji. Według tej argumentacji problemy rynku wynikały nie z braku nowych regulacji, lecz z niewykorzystania istniejących instrumentów prawnych, takich jak kodeks karny czy przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy.

Strona prezydencka odrzuciła również tezę, jakoby dwukrotne zawetowanie ustawy przez prezydenta było bezpośrednią przyczyną późniejszych problemów inwestorów. Podkreślano, że organy ścigania już wcześniej dysponowały odpowiednimi narzędziami do prowadzenia postępowań oraz zatrzymań, lecz nie wykorzystały ich w odpowiednim czasie.

W końcowej części debaty pojawiły się także odniesienia do kwestii bezpieczeństwa państwa oraz działań służb specjalnych. Przedstawiciel kancelarii pytał, dlaczego — jeśli pewne organizacje lub wydarzenia rzeczywiście wiązały się z ryzykiem — odpowiednie służby nie ostrzegły wcześniej polityków uczestniczących w tych wydarzeniach, w tym prezydenta oraz kandydata na urząd prezydenta.

Całe wystąpienie utrzymane było w tonie apelującym o kompromis i ponowne rozważenie poprawek prezydenckich. Jednocześnie widoczne było narastające napięcie między kancelarią prezydenta a większością parlamentarną, która — zdaniem strony prezydenckiej — konsekwentnie ignoruje wcześniejsze zastrzeżenia zgłaszane wobec ustawy.

Ostatecznie debata wokół rynku kryptoaktywów stała się czymś znacznie większym niż sporem o szczegóły techniczne regulacji finansowych. Dyskusja ujawniła głębszy konflikt dotyczący relacji między prezydentem a rządem, sposobu stanowienia prawa oraz granic kompetencji państwa wobec obywateli i przedsiębiorców. Na obecnym etapie trudno przesądzić, czy możliwe będzie osiągnięcie kompromisu. Sprawa pozostaje przedmiotem intensywnego sporu politycznego i nadal budzi poważne kontrowersje w polskim życiu publicznym.