Burza wokół Donalda Tuska. Padły oskarżenia o związki z dawnymi służbami i niemieckimi wpływami

W przestrzeni publicznej ponownie wybuchł spór dotyczący przeszłości Donalda Tuska oraz kulis transformacji ustrojowej w Polsce po 1989 roku. Podczas obszernego wystąpienia poświęconego książce dotyczącej działalności środowisk politycznych i służb specjalnych padły poważne oskarżenia dotyczące kontaktów polityków z ludźmi dawnych służb PRL oraz niemieckimi strukturami wywiadowczymi.

Autor wystąpienia wielokrotnie podkreślał, że przedstawiane informacje opierają się na dokumentach, relacjach świadków oraz materiałach zgromadzonych podczas pracy nad publikacją. W centrum całej narracji znalazł się Donald Tusk, którego działalność polityczna z lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych została przedstawiona jako element znacznie szerszej układanki obejmującej transformację gospodarczą, działalność dawnych służb oraz wpływy zagraniczne.

Jednym z głównych wątków była działalność niemieckich fundacji w Polsce po upadku komunizmu. Według przedstawionej relacji fundacje te miały formalnie wspierać rozwój demokracji, wolnego rynku i społeczeństwa obywatelskiego, jednak część ich konsultantów oraz doradców miała prowadzić działalność wykraczającą poza oficjalne cele.

Przywołano między innymi działania funkcjonariuszy Urzędu Ochrony Państwa z początku lat dziewięćdziesiątych, którzy mieli obserwować zagranicznych konsultantów działających w polskich instytucjach finansowych i przedsiębiorstwach strategicznych. Według relacji część tych osób zachowywała się w sposób charakterystyczny dla profesjonalnych agentów wywiadu, stosując między innymi tak zwane „ścieżki sprawdzeniowe”, mające wykrywać ewentualną obserwację.

W wystąpieniu pojawiły się również opisy tajnych przeszukań pokoi hotelowych zajmowanych przez zagranicznych konsultantów. Według autora funkcjonariusze mieli odnajdywać dokumenty dotyczące strategicznych sektorów gospodarki, finansów oraz przemysłu zbrojeniowego, co miało sugerować działalność szpiegowską prowadzoną pod przykryciem fundacji i organizacji doradczych.

Szczególnie dużo miejsca poświęcono postaci Wiktora Kubiaka. Został on przedstawiony jako człowiek powiązany z aferą Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego, jedną z największych afer finansowych początku transformacji ustrojowej. Według przedstawionej narracji Donald Tusk miał osobiście wprowadzić Kubiaka do środowiska Kongresu Liberalno-Demokratycznego jako biznesmena gotowego wspierać finansowo środowiska antykomunistyczne.

Autor wystąpienia twierdził, że Tusk miał „legendować” Kubiaka, przedstawiając go jako patriotę i przeciwnika komunizmu, podczas gdy według prezentowanej wersji wydarzeń Kubiak miał być powiązany z wojskowym wywiadem PRL oraz mechanizmami finansowymi związanymi z aferą FOZZ.

W opowieści tej hotel Marriott w Warszawie został przedstawiony jako miejsce narodzin nowego układu polityczno-biznesowego początku lat dziewięćdziesiątych. Według relacji miały tam odbywać się spotkania polityków, biznesmenów, ludzi dawnych służb oraz zagranicznych przedstawicieli różnych środowisk.

Wystąpienie zawierało również sugestie dotyczące nieformalnego finansowania środowisk politycznych związanych z Kongresem Liberalno-Demokratycznym. Przywoływano relacje świadków mówiących o przekazywaniu pieniędzy w gotówce, reklamówkach oraz torbach. Autorzy podkreślali, że pytania dotyczące sposobu rozliczania tych środków miały zostać skierowane do Donalda Tuska, jednak odpowiedzi nie otrzymano.

Dużą część wystąpienia poświęcono procesowi prywatyzacji polskiej gospodarki po 1989 roku. Według przedstawionej narracji prywatyzacja była prowadzona w sposób prowadzący do przejmowania polskiego majątku przez zagraniczne podmioty, przede wszystkim niemieckie firmy.

Jako przykład wskazywano między innymi prywatyzację przedsiębiorstwa Polkolor. Według autora osoby związane z procesami prywatyzacyjnymi miały jednocześnie utrzymywać kontakty z ludźmi odpowiedzialnymi za finansowanie środowisk politycznych liberalnej opozycji.

W wystąpieniu wielokrotnie powtarzano tezę, że największym beneficjentem transformacji gospodarczej miały być Niemcy. Jednocześnie podkreślano, że proces ten został na krótko zatrzymany po objęciu władzy przez rząd Jana Olszewskiego, który według autora dostrzegał zagrożenia związane z wyprzedażą majątku narodowego.

Kolejnym ważnym elementem narracji były wydarzenia z lat osiemdziesiątych dotyczące działalności opozycyjnej Donalda Tuska.

Autor zwracał uwagę na zatrzymanie grupy opozycjonistów przez Służbę Bezpieczeństwa w lipcu 1983 roku. Według przedstawionej relacji większość uczestników tamtego spotkania miała później doświadczać represji, przesłuchań oraz problemów ze strony władz PRL.

Jednocześnie podkreślano, że Donald Tusk miał nie doświadczać podobnych trudności i stosunkowo łatwo otrzymywać paszporty umożliwiające wyjazdy zagraniczne. Autor sugerował, że sytuacja ta budzi pytania dotyczące relacji przyszłego premiera z władzami komunistycznymi, choć nie przedstawiono jednoznacznych dowodów na formalną współpracę.

Szczególnie istotnym wątkiem wystąpienia była postać Detleva Rusera, przedstawionego jako agenta wschodnioniemieckiej Stasi. Według przedstawionej historii Ruser miał pojawić się w Polsce w ramach współpracy naukowej i zbliżyć się do środowisk opozycyjnych w Gdańsku, w tym do Donalda Tuska i Bogdana Borusewicza.

Autor twierdził, że Ruser formalnie zakończył działalność po upadku NRD, jednak według zgromadzonych materiałów miał zostać przejęty przez niemiecki wywiad BND. Wystąpienie zawierało także informacje o rzekomo zaginionych teczkach dotyczących działalności Rusera po 1986 roku.

Według przedstawionej relacji dokumenty te miały zniknąć z niemieckiego urzędu zajmującego się archiwami Stasi krótko po wystawie poświęconej polskiej opozycji. Autorzy twierdzili, że dotarli do sygnatur brakujących dokumentów i uzyskali potwierdzenie, iż teczki rzeczywiście istniały.

Kolejny rozbudowany fragment wystąpienia dotyczył operacji kontrwywiadowczych prowadzonych przez Urząd Ochrony Państwa wobec osób podejrzewanych o działalność na rzecz niemieckiego wywiadu. W centrum tej części znalazły się nazwiska Ryszarda Tomaszka oraz Paula Roglera.

Według przedstawionej narracji Tomaszek miał być elementem większej siatki szpiegowskiej działającej w Polsce. Autor sugerował, że przedwczesne zatrzymanie Tomaszka miało uniemożliwić rozpracowanie całej struktury kontaktów i powiązań.

Paul Rogler został przedstawiony jako niemiecki biznesmen prowadzący działalność gospodarczą w Polsce w nietypowy sposób, a następnie jako osoba podejrzewana przez polskie służby o działalność szpiegowską. Szczególną uwagę zwrócono na jego relacje z Pawłem Grasiem, późniejszym bliskim współpracownikiem Donalda Tuska.

Autor wystąpienia twierdził, że Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego miała posiadać materiały wskazujące na działalność Roglera na rzecz niemieckiego wywiadu. Według tej narracji Donald Tusk miał zostać poinformowany o sprawie i zdecydować o odsunięciu Pawła Grasia ze stanowiska koordynatora służb specjalnych.

W końcowej części wystąpienia autor podkreślał, że przedstawione informacje są wynikiem wieloletniej pracy, rozmów ze świadkami oraz analizy dokumentów. Zapowiadał jednocześnie gotowość do obrony wszystkich tez zawartych w książce.

Całe wystąpienie miało wyraźnie polityczny charakter i wpisuje się w trwający od lat ostry konflikt wokół oceny transformacji ustrojowej, działalności dawnych służb oraz relacji Polski z Niemcami i Unią Europejską.

Krytycy takich publikacji wskazują, że wiele prezentowanych tez ma charakter interpretacyjny, opiera się na relacjach świadków oraz luźnych powiązaniach, a nie na prawomocnych ustaleniach sądowych. Zwolennicy autorów argumentują natomiast, że po latach pojawia się możliwość ujawnienia kulis funkcjonowania elit politycznych początku III Rzeczypospolitej.

Donald Tusk wielokrotnie odrzucał wcześniej podobne oskarżenia dotyczące współpracy ze służbami specjalnymi lub działania na rzecz obcych interesów. Sam temat pozostaje jednak jednym z najostrzejszych elementów polskiej wojny politycznej i regularnie wraca w debacie publicznej.