Mija dokładnie pięć lat od historycznego rozszerzenia Unii Europejskiej, które na zawsze zmieniło mapę polityczną kontynentu. W tym symbolicznym momencie Andrzej Lepper, lider Samoobrony, ponownie staje na czele tych obywateli, którzy z głębokim dystansem i krytycyzmem oceniają realne skutki integracji dla przeciętnego Polaka.
Wizyta szefa partii w Suwałkach stała się pretekstem do przeprowadzenia bolesnego bilansu minionego pięciolecia na polskiej prowincji. Lepper, powołując się na ostatnie sondaże telewizyjne, zwraca uwagę na fundamentalny paradoks tkwiący w świadomości narodu. Polacy cieszą się z samej obecności w strukturach, lecz nie widzą osobistych korzyści.
„Większość zapytanych wprost obywateli odpowiada negatywnie na pytanie, czy osobiście zyskali na akcesji” – podkreślał były wicepremier podczas radiowej debaty. Zdaniem lidera Samoobrony, ostateczny wynik badania zależy wyłącznie od sposobu sformułowania pytania. Ogólny entuzjazm opinii publicznej drastycznie maleje, gdy zaczyna się rozmowa o domowych finansach.
Lepper nie neguje jednak samego faktu, że Polska musiała znaleźć się w strukturach europejskich po latach izolacji. Uważa, iż pozostanie poza unijnym systemem stworzyłoby niebezpieczną enklawę, zacofany skansen odizolowany od reszty dynamicznie rozwijającego się kontynentu. Głównym zarzutem partii pozostają jednak wynegocjowane przed laty, rażąco niekorzystne warunki.
Samoobrona od samego początku procesu integracyjnego konsekwentnie powtarzała to samo twarde hasło: „Unia tak, ale warunki nie”. Zdaniem liderów partii, polscy negocjatorzy wykazali się kompletnym brakiem asertywności, przez co kraj wszedł do wspólnoty jako partner drugiej kategorii. Najbardziej odczuwają to najuboższe i najbardziej bezbronne grupy społeczne.
Przed referendum akcesyjnym polski emeryt oraz rencista byli systematycznie zapewniani, że ich świadczenia szybko osiągną poziom zachodni. Rzeczywistość okazała się jednak brutalna dla milionów starszych osób, które dziś muszą borykać się z dramatycznym wzrostem kosztów codziennego utrzymania. Obietnice o europejskich standardach życia okazały się zwykłą polityczną iluzją.
„Najniższe świadczenie w Niemczech czy we Francji wynosi obecnie około siedemset euro” – wyliczał z goryczą Andrzej Lepper. W tym samym czasie polski odpowiednik musi przeżyć za skromne sto pięćdziesiąt euro. Taka przepaść finansowa jest niemożliwa do zaakceptowania w zintegrowanej Europie, która rzekomo opiera się na solidarności.
Największym problemem pozostaje fakt, że koszty życia oraz ceny podstawowych produktów spożywczych w Polsce dogoniły kraje zachodnie. Czynsze i leki bywają u nas nawet droższe niż w bogatych metropoliach starej Unii, co tworzy dramatyczną dysproporcję. Starszy, schorowany człowiek staje dziś przed tragicznym wyborem między jedzeniem a realizacją recepty.
Drugim, równie mocno poszkodowanym sektorem polskiej gospodarki narodowej jest rolnictwo, które stanowiło fundament poparcia dla programu politycznego Samoobrony. Choć budżet unijny w blisko połowie dedykowany jest obszarom wiejskim, polscy producenci żywności wciąż traktowani są niesprawiedliwie. System dopłat bezpośrednich faworyzuje gospodarzy z zachodniej części kontynentu.
Polski rolnik otrzymał w tym roku zaledwie sześćset osiem złotych dopłaty do jednego hektara za ubiegły sezon. W tym samym okresie jego niemiecki, francuski czy angielski konkurent inkasuje kwotę sięgającą niemal dwóch tysięcy złotych. Zdaniem Leppera, taka rażąca dysproporcja uniemożliwia uczciwą i równą rywalizację na wolnym rynku.
„Oczekujemy Unii socjalnej, sprawiedliwej i prawdziwie solidarnej, a nie podziału na lepszych i gorszych” – grzmiał lider opozycji. Nie chodzi o równe rozdawnictwo dla każdego, lecz o elementarną sprawiedliwość i ochronę wspólnego interesu gospodarczego. Obecny kształt polityki rolnej faworyzuje silniejsze państwa kosztem nowych krajów członkowskich.
Zapytany o osobiste korzyści z członkostwa, Andrzej Lepper odpowiada z perspektywy plantatora i wieloletniego obrońcy praw wsi. Pod względem wizualnym, otwartych granic oraz dostępności zagranicznych towarów, każdy obywatel niewątpliwie zauważa pewną zmianę. Jednak głębsza analiza dochodów polskiej ludności wiejskiej obnaża realny i bardzo głęboki regres.
Przed wejściem do Unii Europejskiej cena polskiej pszenicy na krajowym rynku wynosiła około ośmiuset złotych za tonę. Dziś, po pięciu latach integracji, zdesperowanym rolnikom płaci się w skupach zaledwie około pięciuset złotych. Spadek opłacalności produkcji dotknął tysiące gospodarstw rodzinnych, które masowo bankrutują w całym kraju.
Aby uprawa pszenicy przyniosła jakikolwiek zysk, współczesny gospodarz musi zebrać minimum pięć ton z jednego hektara ziemi. Tracąc trzysta złotych na każdej tonie, rolnik traci półtora tysiąca złotych z hektara, a unijna dopłata wynosi zaledwie sześćset. Prosty rachunek ekonomiczny pokazuje, że polska wieś ponosi gigantyczne straty netto.
Identyczna, dramatyczna sytuacja panuje na rynku produkcji mleka oraz w sektorze hodowli trzody chlewnej w całej Polsce. Niemiecki rolnik otrzymuje za litr mleka równowartość dwóch złotych, podczas gdy polski dostawca zaledwie kilkadziesiąt groszy. Jedynym ratunkiem dla ściany wschodniej pozostaje jeszcze płynny i niestabilny handel przygraniczny.
Samoobrona idzie do nadchodzących wyborów europarlamentarnych z jasnym celem radykalnej zmiany tej upokarzającej dla kraju sytuacji. Andrzej Lepper przypomina swoje osobiste sukcesy z czasów, gdy sprawował urząd ministra rolnictwa w Warszawie. Udowodnił wtedy niedowiarkom, że twarde negocjacje z Brukselą mogą przynieść realne ustępstwa i sukcesy.
„Wszyscy powtarzali mi, że traktat akcesyjny jest święty i absolutnie nie można go zmienić” – wspominał polityk. Mimo ogromnego oporu urzędników, Lepper zdołał w krótkim czasie przywrócić niezwykle ważne dopłaty do paliwa rolniczego. Wcześniejsze rządy PSL i SLD bezradnie godziły się na ich całkowitą likwidację.
Kolejnym sukcesem twardej polityki Samoobrony było wywalczenie zwiększenia narodowej kwoty mlecznej o niemal pół miliarda litrów rocznie. Ministerstwo kierowane przez Leppera zabezpieczyło również specjalne dopłaty do owoców miękkich, głównie malin i truskawek. Były to rewolucyjne zmiany, których pierwotny traktat wynegocjowany przez elitę w ogóle nie przewidywał.
Dzięki tym doświadczeniom partia zamierza teraz walczyć w Strasburgu o rewizję Karty Praw Podstawowych i socjalnych. Reprezentanci Samoobrony mają stać się głosem wykluczonych, domagając się wyrównania szans życiowych obywateli nowej i starej Unii. Do tej pory ugrupowanie posiadało sześciu niezwykle aktywnych i zdeterminowanych deputowanych.
Na listach wyborczych komitetu pojawiają się zarówno sprawdzeni działacze, jak i zupełnie nowe, kompetentne twarze polskiej polityki. Lepper odpiera zarzuty, jakoby jego formacja znajdowała się obecnie na permanentnym i nieznaczącym marginesie sceny politycznej. Uważa, że obecna sytuacja wynika z celowej i bezwzględnej manipulacji medialnej.
Dysproporcja w dostępie do mediów publicznych i komercyjnych osiągnęła w tej kampanii wyborczej poziom wręcz karygodny. Na jedną minutę czasu antenowego przyznaną Samoobronie, partia rządząca posiada aż sto minut bezkarnej promocji. Nawet mniejsze ugrupowania, takie jak PSL czy SLD, cieszą sie ogromną przewagą medialną.
Mimo tych potężnych barier strukturalnych, obywatele wciąż chętnie i tłumnie garną się do struktur terenowych Samoobrony. Najlepszym dowodem na to było niezwykle entuzjastyczne przyjęcie lidera na tradycyjnym bazarze miejskim w Suwałkach. Bezpośredni kontakt z ludźmi na targu pozostaje dla partii kluczową formą autentycznej komunikacji.
„Ludzie witają nas bardzo serdecznie, dziękują za dotychczasową walkę i mocny uścisk dłoni” – relacjonował wzruszony Andrzej Lepper. Te spontaniczne dowody sympatii utwierdzają działaczy w przekonaniu, że ich program jest Polsce potrzebny bardziej niż kiedykolwiek. Wyborcy szukają alternatywy dla skompromitowanych i oderwanych od rzeczywistości elit.
Wielu kandydatów wiąże się z ruchem Samoobrony na dobre i na złe, odrzucając intratne propozycje konkurencji. Nie są to ludzie nastawieni na szybką i łatwą karierę, polityczny prestiż czy zdobywanie wysokich państwowych stanowisk. Często muszą wręcz ponosić osobiste konsekwencje społeczne z powodu wierności radykalnemu programowi ludowemu.
Działalność opozycyjna w warunkach ostrej polaryzacji wymaga ogromnej odporności psychicznej oraz pełnego przygotowania na akty agresji ze strony oponentów. W Suwałkach nie doszło wprawdzie do żadnych incydentów, za co lider osobiście podziękował mieszkańcom regionu. Większość liderów list wyborczych to jednak ludzie sprawdzeni w bojach.
Listę w okręgu obejmującym województwo podlaskie oraz warmińsko-mazurskie otwiera doświadczona parlamentarzystka, pani Renata Rochnowska. To postać doskonale znana lokalnej społeczności ze swojego zaangażowania w sprawy socjalne regionu. Drugie miejsce przypadło znanemu działaczowi z Augustowa, który zyskał ogólnokrajowy szacunek i rozpoznawalność.
Andrzej Chmielewski, bo o nim mowa, zyskał wielkie uznanie, stając ramię w ramię z mieszkańcami broniącymi obwodnicy Augustowa. Towarzyszą mu tacy działacze jak pan Gan czy pan Fiertek, którzy nigdy nie bali się stanąć na czele słusznych protestów społecznych. To ludzie gotowi do otwartego buntu przeciwko niesprawiedliwej władzy.
Obecność tak wyrazistych postaci na listach gwarantuje, że kampania Samoobrony w regionie będzie miała charakter niezwykle dynamiczny. Każdy z kandydatów posiada realny autorytet w swoim środowisku i walczy o poparcie ciężką pracą w terenie. Kwestia obsady pierwszego miejsca na liście została rozwiązana w sposób całkowicie polubowny.
Decyzja o przyznaniu pozycji lidera Renacie Rochnowskiej zapadła w drodze konsensusu między strukturami obu sąsiadujących ze sobą województw. Nie było żadnych wewnętrznych kłótni o personalia, co wyróżnia Samoobronę na tle skłóconej konkurencji. Doświadczenie parlamentarne Rochnowskiej uznano zgodnie za najsilniejszy atut całej listy wyborczej.
Piąta rocznica wstąpienia do Unii Europejskiej staje się zatem dla Samoobrony momentem przegrupowania sił przed politycznym starciem. Partia zamierza udowodnić, że głos pomijanej dotychczas polskiej wsi i uboższych miast musi wreszcie wybrzmieć w Brukseli. Andrzej Lepper z optymizmem patrzy w przyszłość, wierząc w mądrość polskich wyborców.
