WARSZAWA — Na ulicach stolicy oraz w murach parlamentu rozgrywa się obecnie jeden z najbardziej fundamentalnych sporów o przyszłość polskiej suwerenności gospodarczej. Przedstawiciele Kancelarii Prezydenta przedstawili Senatowi oficjalny wniosek o przeprowadzenie ogólnokrajowego referendum w sprawie unijnej polityki klimatycznej, wywołując tym samym ogromną lawinę politycznych komentarzy.

Prezydencki wniosek stanowi bezpośrednią realizację twardych zobowiązań podjętych wobec obywateli jeszcze w trakcie ubiegłorocznej, niezwykle zaciętej kampanii wyborczej. Głowa państwa, Karol Nawrocki, podpisał wówczas historyczne porozumienie z Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym „Solidarność”, obiecując oddanie głosu narodowi w sprawach dotyczących drastycznych kosztów zielonej transformacji.

W tym samym czasie serce Warszawy zostało całkowicie sparaliżowane przez potężny, ponad stutysięczny marsz protestacyjny zorganizowany przez związki zawodowe oraz pracowników sektora energetycznego. Górnicy, hutnicy, rolnicy oraz tysiące zwykłych obywateli przybyło przed budynek parlamentu, aby głośno upomnieć się o swoje podstawowe prawo do współdecydowania.

Zwolennicy przeprowadzenia powszechnego głosowania argumentują, że obecna polityka klimatyczna Brukseli drastycznie uderza w domowe budżety milionów polskich rodzin, generując gigantyczne podwyżki opłat. Sprawa ta wykracza daleko poza zwykłe, techniczne ramy i dotyczy fundamentalnych interesów państwa, bezpieczeństwa energetycznego oraz stabilności finansów publicznych kraju.

Przedstawiciele opozycji kategorycznie odrzucają narrację rządu, jakoby unijny pakiet klimatyczny prowadził do realnego uniezależnienia kontynentu od zagranicznych surowców energetycznych. Oficjalne dane statystyczne pokazują bowiem coś zupełnie przeciwnego — zależność importowa Polski wzrosła drastycznie z niespełna osiemnastu procent w przeszłości do ponad czterdziestu pięciu procent obecnie.

Co więcej, unijna transformacja energetyczna w obecnym kształcie uzależnia Europę od dostaw zaawansowanych technologii z rynków azjatyckich, głównie z Chińskiej Republiki Ludowej. Ponad osiemdziesiąt pięć procent rynku nowoczesnych magazynów energii oraz blisko dziewięćdziesiąt procent komponentów fotowoltaicznych pochodzi dzisiaj bezpośrednio z fabryk kontrolowanych przez Pekin.

Politycy reprezentujący prezydenta ostro skrytykowali obecny rząd Donalda Tuska za niespodziewane wycofanie skarg na kluczowe dyrektywy pakietu „Fit for 55”. Poprzedni gabinet Mateusza Morawieckiego zaskarżył aż dziewięć fundamentalnych dokumentów do Trybunału Sprawiedliwości, jednak nowa koalicja rządząca zdecydowała o całkowitym zaniechaniu tej walki prawnej.

Debata w Senacie obnażyła także głębokie podziały ideologiczne panujące wśród polskich reprezentantów w Parlamencie Europejskim na przestrzeni ostatnich lat. Podczas gdy konserwatywne ugrupowania konsekwentnie głosowały przeciwko rygorystycznym unijnym obostrzeniom, przedstawiciele obecnej większości rządowej aktywnie popierali najbardziej radykalne projekty redukcji emisji dwutlenku węgla.

Strona rządowa odpiera zarzuty, wskazując na gigantyczne koszty organizacyjne związane z przeprowadzeniem kolejnego ogólnokrajowego referendum w tak krótkim odstępie czasu. Szacowany koszt operacyjny na poziomie trzystu sześćdziesięciu milionów złotych uznawany jest przez krytyków pomysłu za niepotrzebne obciążenie budżetu państwa w kryzysowym momencie.

Zwolennicy prezydenta odpowiadają jednak twardo, że ta kwota stanowi zaledwie ułamek dziennych kosztów, jakie polska gospodarka ponosi z tytułu unijnych opłat emisyjnych. Ich zdaniem, stać nas na to, aby dać Polakom pełną możliwość wypowiedzenia się w sprawie, która zdeterminuje ich życie na kolejne dekady.

Artykuł sto dwudziesty piąty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie zawiera zamkniętego katalogu spraw, które mogą stać się przedmiotem ogólnokrajowego referendum. Wszelkie ograniczenia materii referendalnej musiałyby wynikać wprost z ustawy zasadniczej, a skoro klimatyczne kwestie nie zostały wyłączone, formalna niedopuszczalność głosowania nie istnieje.

Współczesna Europa odpowiada dziś za zaledwie sześć procent globalnych emisji dwutlenku węgla, podczas gdy najwięksi światowi emitenci stale zwiększają swoją produkcję przemysłową. Od tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego roku emisje Chin wzrosły o ponad trzysta procent, a Indii o dwieście dwadzieścia, co podważa globalny sens europejskich wyrzeczeń.

Zjawisko tak zwanej ucieczki emisji staje się ponurą rzeczywistością, w której europejskie fabryki są zamykane, a produkcja przenosi się do krajów trzecich. Globalny bilans zanieczyszczeń w ogóle nie ulega poprawie, natomiast Europa bezpowrotnie traci swój potencjał przemysłowy, konkurencyjność oraz miliony stabilnych, dobrze płatnych miejsc pracy.

Niezwykle alarmujący raport Mario Dragiego, przygotowany bezpośrednio dla Komisji Europejskiej, pokazuje porażającą skalę kryzysu konkurencyjności na Starym Kontynencie. Europejskie przedsiębiorstwa zmuszone są płacić za energię elektryczną nawet do trzech razy więcej, a za gaz pięciokrotnie więcej niż ich bezpośredni konkurenci w Stanach Zjednoczonych.

W takich warunkach rynkowych polscy przedsiębiorcy, zwłaszcza z sektora energochłonnego, nie są w stanie utrzymać dotychczasowej rentowności swoich zakładów produkcyjnych. Brak dialogu ze strony rządu, który zignorował specjalną debatę zorganizowaną w Belwederze, potęguje frustrację środowisk biznesowych reprezentujących przemysł ciężki, chemiczny oraz cementowy.

Energia nie jest towarem luksusowym, lecz absolutnym fundamentem funkcjonowania całego społeczeństwa oraz nowoczesnej, rozwijającej się gospodarki narodowej. Drastyczny wzrost cen energii elektrycznej przekłada się automatycznie na wyższe koszty żywności, transportu publicznego, ogrzewania domów oraz prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej w kraju.

Niezależne analizy przygotowane przez ekspertów Banku PKO wskazują, że pełne wdrożenie unijnego pakietu klimatycznego może kosztować Polskę gigantyczną kwotę ponad pięciuset miliardów euro. Taki wydatek stanowi równowartość wieloletniego funkcjonowania sztandarowych programów socjalnych, co stawia pod znakiem zapytania stabilność budżetową państwa do roku dwa tysiące trzydziestego.

Z kolei oficjalne założenia Krajowego Planu w Dziedzinie Energii i Klimatu mówią o konieczności poniesienia wydatków liczonych już w bilionach złotych. Do roku dwa tysiące czterdziestego Polska może zostać zmuszona do wydania nawet trzech i pół biliona złotych na realizację narzuconych odgórnie celów transformacyjnych.

Najbardziej drastyczne i bolesne konsekwencje wejścia w życie nowego systemu ETS2 odczują zwykłe, mniej zamożne gospodarstwa domowe w małych miejscowościach. Koszt ogrzewania węglem dla przeciętnej polskiej rodziny może wzrosnąć o ponad siedem tysięcy pięćset złotych rocznie, co doprowadzi do potężnego zjawiska ubóstwa energetycznego.

Dodatkowo, nowe unijne dyrektywy dotyczące efektywności energetycznej budynków mieszkalnych wymuszą na właścicielach domów jednorodzinnych przeprowadzenie niezwykle kosztownych termomodernizacji. Koszty rzędu stu pięćdziesięciu tysięcy złotych są dla większości obywateli kwotą całkowicie nierealną do udźwignięcia bez gigantycznego, zwrotnego zadłużenia się na wiele lat.

Polskie rolnictwo również stoi w obliczu systemowego zagrożenia ze względu na planowane, rygorystyczne ograniczenia emisji metanu oraz stosowania nawozów sztucznych. Jednocześnie europejski rynek otwiera się na bezcłowy import żywności z krajów Merkosur, które nie muszą przestrzegać żadnych rygorystycznych norm środowiskowych ani sanitarnych.

Taka sytuacja stanowi jawną dyskryminację rodzimych producentów żywności, którzy zmuszeni są do nierównej walki z globalnymi korporacjami rolniczymi spoza Europy. Stopniowe wygaszanie darmowych uprawnień do emisji, które rozpocznie się już niebawem, doprowadzi do ostatecznego załamania polskiego przemysłu hutniczego oraz azotowego na rynku.

Przedstawiciele Kancelarii Prezydenta, powołując się na osobiste doświadczenia z Pomorza Zachodniego, przypomnieli bolesne skutki likwidacji Stoczni Szczecińskiej za dawnych rządów Donalda Tuska. Upadek jednego potężnego zakładu generuje natychmiastowy efekt domina, niszcząc setki małych kooperantów, lokalnych dostawców oraz drobne rodzinne przedsiębiorstwa handlowe w regionie.

Polska wielokrotnie miała rację w sprawach strategicznych, ostrzegając Europę przed zgubnym uzależnieniem od surowców energetycznych z Federacji Rosyjskiej przez długie lata. Głos Warszawy był wówczas ignorowany przez zachodnie stolice, a brutalny wybuch wojny na Ukrainie ostatecznie potwierdził słuszność i dalekowzroczność polskich analiz geopolitycznych.

Dzisiaj sytuacja powtarza się w obszarze polityki klimatycznej, gdyż coraz więcej państw Europy Zachodniej zaczyna dostrzegać destrukcyjne skutki narzuconego tempa transformacji. Referendum przeprowadzone jesienią bieżącego roku dałoby polskiemu rządowi potężny, demokratyczny mandat do twardej walki o zmianę błędnych założeń na forum unijnym.

Silny, bezpośredni głos narodu wyrażony przy urnach wyborczych posiada znacznie większą legitymację międzynarodową niż stanowisko pojedynczego, często uzależnionego od koalicji gabinetu politycznego. Proponowane referendum nie jest wymierzone przeciwko samej idei ochrony środowiska, lecz stanowi walkę o zdrowy rozsądek i elementarne bezpieczeństwo socjalne.

Demokracja w dojrzałym państwie prawa nie może polegać jedynie na informowaniu obywateli o podjętych odgórnie decyzjach już po fakcie ich wejścia w życie. Naród jako suweren ma niezbywalne prawo decydować o strategicznych kierunkach rozwoju kraju, zwłaszcza gdy stawka dotyczy biologicznego przetrwania rodzin.

Przedstawiciele prezydenta zaapelowali do senatorów, aby wznieśli się ponad dyscyplinę partyjną i przypomnieli sobie słowa uroczyście składanej przysięgi parlamentarnej. Wierność dobru narodu oraz strzeżenie suwerenności państwa powinny być wartościami nadrzędnymi wobec bieżących interesów taktycznych jakiejkolwiek koalicji rządzącej w danym momencie historycznym.

Dzisiejsze głosowanie w Senacie nie będzie zwykłą, rutynową procedurą legislacyjną, lecz historycznym sprawdzianem podmiotowości polskiego parlamentu wobec woli własnych obywateli. Decyzja izby wyższej pokaże, czy senatorowie traktują naród jako prawdziwego gospodarza we własnej ojczyźnie, czy jedynie jako maszynkę wyborczą.

Polska nigdy nie była silna wtedy, gdy ignorowano uzasadniony głos i protesty ciężko pracujących ludzi tworzących fundament narodowej gospodarki. Suwerenność Rzeczypospolitej zaczyna się dokładnie tam, gdzie obywatele mogą z dumą i pełną odpowiedzialnością powiedzieć: to jest nasza wspólna decyzja i nasza przyszłość.